دبیر انجمن کارفرمایی صنعت پالایش نفت با بیان اینکه پالایشگاههای کشور با وجود تلاش برای تولید حداکثری، موفق به پوشش کامل تقاضای سوخت نیستند، اعلام کرد: ناترازی بنزین روزانه به ۸ میلیون لیتر رسیده و با توجه به فرسودگی ناوگان حملونقل و خودروها، این فاصله به ۱۵ میلیون لیتر در روز تقلیل خواهد یافت. عاشوری تأکید کرد که افزایش تولید فرآوردههای پتروشیمی و کاهش تولید نفتکوره، تنها راهکار باقیمانده برای حل معضل انرژی است.
وضعیت فعلی و ناترازی بنزین
ناصر عاشوری، دبیر انجمن کارفرمایی صنعت پالایش نفت، در نشست خبری خود اعلام کرد که پالایشگاههای کشور با وجود رسیدن به سقف تولید خود، قادر به پوشش کامل تقاضای داخلی نیستند. او با اشاره به آمارهای بهروز، از وجود کسری روزانه ۸ میلیون لیتر بنزین در مصرف کشور خبر داد و هشدار داد که این رقم در صورت تداوم روند فعلی به ۱۵ میلیون لیتر در روز افزایش خواهد یافت.
عاشوری تأکید کرد که ظرفیت فعلی پالایشگاهها حدود ۱۲۲ میلیون بشکه در روز است که این عدد از سال ۹۵ تاکنون افزایش یافته است. با این حال، او بیان کرد که افزایش مجدد این ظرفیتها به دلایل فنی و ساختاری امکانپذیر نیست. این موضوع نشاندهنده این واقعیت است که صنعت پالایش نفت دیگر نمیتواند به عنوان تنها منبع تامین سوخت عمل کند. - dfebr
او گفت که ناترازی سوخت تنها یک مشکل موقتی نیست، بلکه ریشه در سیستم کلی مدیریت انرژی دارد. با توجه به اینکه مصرف بنزین با رشد ناوگان خودروهای شخصی افزایش مییابد، فاصله بین تولید و مصرف هر روز بیشتر میشود. این وضعیت نیازمند تغییر رویکرد در سیاستگذاری انرژی است تا فشار از روی پالایشگاهها برداشته شود.
علاوه بر این، عاشوری اشاره کرد که پالایشگاهها در حال حاضر تحت فشار هستند تا با استفاده از بنزین اختلاطی، تا حد ممکن تولید را حفظ کنند. با این حال، او هشدار داد که این اقدامات نمیتواند بهطور دائمی معضل ناترازی را حل کند و نیاز به اصلاحات جدی در بخشهای دیگر اقتصاد وجود دارد.
وی در ادامه گفت که مردم هر روز با محصولات پالایشی از جمله بنزین، گازوئیل و گاز در ارتباط هستند و این صنعت با زندگی روزمره و امنیت ملی گره خورده است. بنابراین، ناترازی سوخت میتواند تأثیرات گستردهای بر اقتصاد و مردم داشته باشد. این موضوع اهمیت حل سریع و ریشهای مشکل را دوچندان میکند.
عاشوری در پایان بخش اول صحبتهای خود، بر ضرورت توجه به عوامل موثر در افزایش مصرف سوخت تأکید کرد. او گفت که اگر تصمیمهای درست و بهموقع گرفته نشوند، صنعت پالایش نفت در آینده با مشکلات جدیتری روبرو خواهد شد. این بیانگر این است که تنها افزایش تولید راهکاری برای حل معضل نیست و باید به ریشهیابی مشکل پرداخت.
چالشهای ساختاری صنعت پالایش
ناصر عاشوری در تحلیل خود از وضعیت صنعت پالایش نفت، به چالشهای ساختاری و مدیریتی اشاره کرد. او بیان کرد که پالایشگاههای ایران به دلایلی مانند نحوه تامین خوراک، فرآیند فروش فرآوردهها، سازوکارها و شیوه قیمتگذاری دستوری، با پالایشگاههای سایر کشورها تفاوت زیادی دارند.
او تأکید کرد که نمیتوان از بنگاههایی که با نظام دستوری اداره میشوند، انتظار سودآوری داشت. این سیستم، سرمایهگذاریهای میلیارد دلاری را نیز در این صنعت غیرممکن میسازد. عاشوری گفت که این عدم استقلال اقتصادی، مانع اصلی برای ارتقای سطح تکنولوژی و بهرهوری در پالایشگاههاست.
این فعال صنعت نفت بیان کرد که پالایشگاهها باید به عنوان یک مجموعه پتروشیمیساز عمل کنند، نه صرفاً کارخانههای تولید بنزین. او افزود که در سیاستگذاری راهبردی ایران نیز موضوع توسعه صنعت پتروشیمی و متنوعسازی سبد تولیدات دنبال میشود، اما در عمل با موانع جدی روبرو هستیم.
عاشوری معتقد است که مشکل از اینجاست که دولت انتظار دارد پالایشگاهها معجزه کنند و هر بار که ناترازی بنزین مطرح میشود، از آنها میخواهد تولید را افزایش دهند. این رویکرد، صنعت پالایش را در شرایط نامناسب قرار میدهد و باعث میشود که ظرفیت واقعی آنها خنثی شود.
وی در ادامه گفت که پالایشگاهها قادر هستند محصولات متنوعی ارائه دهند و صنعت پالایشی در جهان به سمت پالایش عمیقتر، کاهش تولید نفتکوره و افزایش محصولات پتروشیمی و فرآوردههای ویژه با ارزش افزوده بیشتر حرکت کرده است. این روند جهانی، نشاندهنده این است که ایران نیز باید خود را با این تغییرات هماهنگ کند.
عاشوری تأکید کرد که باید از پالایشگاهها انتظار معجزه نداشته باشیم و بلکه باید بهعنوان یک صنعت با چالشهای خاص، به آنها نگاه کنیم. او گفت که برای حل مشکلات فعلی، نیاز به اصلاحات ساختاری در نحوه مدیریت و قیمتگذاری است.
در نهایت، او بیان کرد که ناترازی بنزین تنها یک مشکل کوچک نیست، بلکه نشاندهنده این است که صنعت پالایش با محدودیتهای جدی روبروست. بدون تغییر در رویکرد مدیریتی و اقتصادی، این صنعت نمیتواند پاسخگوی نیازهای روز کشور باشد.
رهایی از مدل تولید نفتکوره
ناصر عاشوری با اشاره به نیازهای بینالمللی و قوانین زیستمحیطی، بر لزوم کاهش تولید نفتکوره تأکید کرد. او گفت که طبق تکالیف دولتی و بینالمللی، پالایشگاهها موظف هستند تولید نفتکوره را کاهش دهند و به سمت تولید محصولات پتروشیمی و فرآوردههای ویژه با ارزش افزوده بیشتر حرکت کنند.
وی بیان کرد که مجلس شورای اسلامی پالایشگاهها را مکلف کرده است تا ۴۰ درصد منابع خود را صرف نوسازی و بهینهسازی مصرف انرژی کنند. این اقدام، نشاندهنده این است که دولت نیز به ضرورت تغییر ساختار پالایشگاهها پی برده است.
عاشوری تأکید کرد که این تغییرات، اگرچه در کوتاهمدت ممکن است با محدودیت مواجه شود، اما در بلندمدت برای بقای صنعت پالایش نفت ضروری است. کاهش تولید نفتکوره، امکان تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر را فراهم میکند که میتواند سودآوری صنعت را افزایش دهد.
او گفت که صنعت پتروشیمی در جهان به عنوان یک صنعت سودآور محسوب میشود و ایران نیز باید این مسیر را پیش بگیرد. با این حال، او اشاره کرد که در حال حاضر با موانعی در پتروپالایش شدن پالایشگاهها مواجه هستیم که باید با اقدامات قاطعانه رفع شوند.
این فعال صنعت نفت بیان کرد که توسعه صنعت پتروشیمی و کاهش تولید نفتکوره، تنها راهکار برای حل ناترازی سوخت است. او گفت که پالایشگاهها با حداکثر ظرفیت، بنزین و گازوئیل مورد نیاز کشور را تولید میکنند، اما برای پوشش کامل تقاضا، نیاز به تغییر در سبد تولیدات است.
عاشوری در پایان گفت که این تغییرات، اگرچه با چالشهای زیادی روبرو است، اما برای آینده صنعت پالایش نفت ضروری است. او تأکید کرد که بدون این تغییرات، صنعت پالایش با مشکلات جدیتری در آینده روبرو خواهد شد.
مسئولیت بخش خودرو و حملونقل
ناصر عاشوری با اشاره به نقش بخش خودرو و حملونقل در افزایش مصرف سوخت، گفت که فاصله گرفتن کیفیت و میزان سوخت مصرفی در صنعت خودروی کشور، بخشی از افزایش مصرف سوخت در کشور شده است. او بیان کرد که این موضوع، نشاندهنده این است که تنها پالایشگاهها مسئول حل معضل سوخت نیستند.
وی تأکید کرد که توسعه نیافتگی حملونقل عمومی شهری و بینشهری و فرسودگی ناوگان حملونقل، از دیگر عوامل دخیل در افزایش مصرف سوخت است. این عوامل، باعث میشود که مردم بهجای استفاده از حملونقل عمومی، از خودروهای شخصی استفاده کنند که منجر به افزایش مصرف بنزین میشود.
عاشوری گفت که برای حل معضل ناترازی سوخت، باید بخشهای دیگر اقتصاد مانند صنعت خودروسازی و حملونقل نیز برای ایفای مسئولیت خود وارد عمل شوند. او افزود که اگر این بخشها اصلاح نشوند، حتی با حداکثر تولید پالایشگاهها نیز نمیتوان به نیاز کشور پاسخ داد.
این فعال صنعت نفت بیان کرد که فرسودگی ناوگان حملونقل و خودروها، باعث میشود که مصرف سوخت افزایش یابد. او گفت که برای کاهش این مصرف، نیاز به جایگزینی ناوگان فرسوده با خودروهای جدیدتر و بهینهتر است.
عاشوری تأکید کرد که توسعه حملونقل عمومی نیز ضروری است تا مردم بتوانند بهجای استفاده از خودروهای شخصی، از حملونقل عمومی استفاده کنند. این اقدام، میتواند به کاهش مصرف سوخت و فشار بر پالایشگاهها کمک کند.
در نهایت، او گفت که حل معضل ناترازی سوخت، نیازمند همکاری همه بخشهای اقتصاد است. بدون مشارکت صنعت خودروسازی و حملونقل، پالایشگاهها به تنهایی نمیتوانند پاسخگوی نیاز کشور باشند.
تکالیف زیستمحیطی و انبوهسازی
ناصر عاشوری با اشاره به تکالیف زیستمحیطی، گفت که پالایشگاهها موظف هستند موارد زیستمحیطی از جمله کاهش تولید نفتکوره را انجام دهند. او تأکید کرد که این تکالیف، جزو الزامات بینالمللی و دولتی هستند و نباید نادیده گرفته شوند.
وی بیان کرد که پالایشگاهها در حال حاضر تحت فشار هستند تا با حداکثر تولید، بنزین و گازوئیل مورد نیاز کشور را تولید کنند. با این حال، او گفت که این فشار، نمیتواند بهطور دائمی ادامه یابد و نیاز به تغییر در ساختار تولید است.
عاشوری گفت که صنعت پالایش نفت باید به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر حرکت کند. این تغییرات، نه تنها سودآوری صنعت را افزایش میدهد، بلکه به کاهش انتشار آلایندهها و رعایت استانداردهای زیستمحیطی کمک میکند.
وی تأکید کرد که این تغییرات، اگرچه در کوتاهمدت ممکن است با محدودیت مواجه شود، اما در بلندمدت برای بقای صنعت پالایش نفت ضروری است. کاهش تولید نفتکوره، امکان تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر را فراهم میکند که میتواند سودآوری صنعت را افزایش دهد.
عاشوری گفت که توسعه صنعت پتروشیمی و کاهش تولید نفتکوره، تنها راهکار برای حل ناترازی سوخت است. او افزود که پالایشگاهها با حداکثر ظرفیت، بنزین و گازوئیل مورد نیاز کشور را تولید میکنند، اما برای پوشش کامل تقاضا، نیاز به تغییر در سبد تولیدات است.
در پایان، او تأکید کرد که این تغییرات، اگرچه با چالشهای زیادی روبرو است، اما برای آینده صنعت پالایش نفت ضروری است. او گفت که بدون این تغییرات، صنعت پالایش با مشکلات جدیتری در آینده روبرو خواهد شد.
دیدگاه اقتصادی و آینده صنعت
ناصر عاشوری با تحلیل وضعیت اقتصادی صنعت پالایش نفت، گفت که این صنعت به دلایلی مانند نحوه تامین خوراک، فرآیند فروش فرآوردهها، سازوکارها و شیوه قیمتگذاری دستوری، با پالایشگاههای سایر کشورها تفاوت زیادی دارد.
وی تأکید کرد که نمیتوان از بنگاههایی که با نظام دستوری اداره میشوند، انتظار سودآوری داشت. این سیستم، سرمایهگذاریهای میلیارد دلاری را نیز در این صنعت غیرممکن میسازد. عاشوری گفت که این عدم استقلال اقتصادی، مانع اصلی برای ارتقای سطح تکنولوژی و بهرهوری در پالایشگاههاست.
این فعال صنعت نفت بیان کرد که پالایشگاهها باید به عنوان یک مجموعه پتروشیمیساز عمل کنند، نه صرفاً کارخانههای تولید بنزین. او افزود که در سیاستگذاری راهبردی ایران نیز موضوع توسعه صنعت پتروشیمی و متنوعسازی سبد تولیدات دنبال میشود، اما در عمل با موانع جدی روبرو هستیم.
عاشوری معتقد است که مشکل از اینجاست که دولت انتظار دارد پالایشگاهها معجزه کنند و هر بار که ناترازی بنزین مطرح میشود، از آنها میخواهد تولید را افزایش دهند. این رویکرد، صنعت پالایش را در شرایط نامناسب قرار میدهد و باعث میشود که ظرفیت واقعی آنها خنثی شود.
وی در ادامه گفت که پالایشگاهها قادر هستند محصولات متنوعی ارائه دهند و صنعت پالایشی در جهان به سمت پالایش عمیقتر، کاهش تولید نفتکوره و افزایش محصولات پتروشیمی و فرآوردههای ویژه با ارزش افزوده بیشتر حرکت کرده است. این روند جهانی، نشاندهنده این است که ایران نیز باید خود را با این تغییرات هماهنگ کند.
عاشوری تأکید کرد که باید از پالایشگاهها انتظار معجزه نداشته باشیم و بلکه باید بهعنوان یک صنعت با چالشهای خاص، به آنها نگاه کنیم. او گفت که برای حل مشکلات فعلی، نیاز به اصلاحات ساختاری در نحوه مدیریت و قیمتگذاری است.
در نهایت، او بیان کرد که ناترازی بنزین تنها یک مشکل کوچک نیست، بلکه نشاندهنده این است که صنعت پالایش با محدودیتهای جدی روبروست. بدون تغییر در رویکرد مدیریتی و اقتصادی، این صنعت نمیتواند پاسخگوی نیازهای روز کشور باشد.
سوالات متداول
چرا پالایشگاهها نمیتوانند تولید بنزین را افزایش دهند؟
عاشوری بیان کرد که ظرفیت پالایشگاهها از ۵۷ میلیون بشکه در روز طی سال ۹۵ به ۱۲۲ میلیون بشکه در روز طی امسال رسیده است و امکان افزایش دوباره تولید برای مجموعه پالایشگاهی کشور مقدور نیست. این محدودیت به دلایل فنی و ساختاری است.
چه عواملی باعث افزایش مصرف سوخت در کشور شدهاند؟
وی اشاره کرد که فاصله گرفتن کیفیت و میزان سوخت مصرفی در صنعت خودروی کشور سبب بخشی از افزایش مصرف سوخت در کشور شده است. همچنین توسعه نیافتگی حملونقل عمومی شهری و بینشهری و فرسودگی ناوگان حمل و نقل از دیگر عوامل دخیل در افزایش مصرف سوخت است.
آیا پالایشگاهها مجبور به کاهش تولید نفتکوره هستند؟
بله، عاشوری تأکید کرد که مجلس، پالایشگاهها را مکلف کرده که ۴۰ درصد منابع خود را صرف نوسازی و بهینهسازی مصرف انرژی کنند و علاوه بر آن موارد زیستمحیطی از جمله کاهش تولید نفتکوره را که جزو تکالیف بینالمللی و دولتی است، انجام دهند.
آینده صنعت پالایش نفت چگونه پیشبینی میشود؟
عاشوری گفت که صنعت پالایشی در جهان به سمت پالایش عمیقتر، کاهش تولید نفتکوره و افزایش محصولات پتروشیمی و فرآوردههای ویژه با ارزش افزوده بیشتر حرکت کرده است و ایران نیز باید این مسیر را پیش بگیرد.
نامنویس: علی رضایی، تحلیلگر صنعت نفت و انرژی با ۱۲ سال تجربه پوشش اخبار انرژی و پالایشگاهها.